14
May�s

Kad�nlarda �drar Ka��rma Tedavisi: Cerrahiler ve Lazer ile Tedaviler

1232

Prof.Dr. Mustafa Ulubay yazd�

Kad�nlarda �drar Kaç�rma Tedavisi: Cerrahi ve Lazerle Tedavi Yöntemleri

�drar kaç�rma (üriner inkontinans), kad�nlar�n ya�am kalitesini ciddi �ekilde etkileyebilen yayg�n bir sa�l�k sorunudur. Toplumda utanma duygusu nedeniyle s�kl�kla dile getirilmese de her ya�tan kad�n� etkileyebilen bu durum, günümüz t�bb�nda etkili yöntemlerle tedavi edilebilmektedir. Tedavi yakla��mlar�; ya�am tarz� de�i�iklikleri, ilaç tedavisi, pelvik taban egzersizleri, cerrahi yöntemler ve son y�llarda s�kl�kla tercih edilen lazerle tedavi seçeneklerini kapsamaktad�r. Bu yaz�da kad�nlarda idrar kaç�rman�n nedenleri, türleri ve güncel tedavi yöntemleri hakk�nda bilgilendirme amaçl� bilgilere yer verilmektedir.

�drar Kaç�rma (Üriner �nkontinans) Nedir?

�drar kaç�rma, ki�inin istemi d��nda idrar kaç�rmas� ile karakterize bir sa�l�k problemidir. T�bbi literatürde üriner inkontinans olarak adland�r�lan bu durum, basit bir hijyen sorunu olman�n ötesinde; sosyal ya�am�, psikolojik durumu ve cinsel ya�am� olumsuz etkileyebilmektedir. Özellikle do�um sonras� dönemde, menopozda ve ileri ya�larda görülme s�kl�� artmaktad�r.

�drar kaç�rma, kad�nlarda erkeklere oranla daha s�k görülmektedir. Bunun temel nedenleri aras�nda gebelik, do�um süreci, menopoz ve pelvik taban yap�s�n�n anatomik özellikleri yer almaktad�r.

Kad�nlarda �drar Kaç�rma Türleri

�drar kaç�rma, belirtilerine ve alt�nda yatan nedene göre farkl� türlere ayr�lmaktad�r:

1. Stres Tipi �drar Kaç�rma

Öksürme, hap��rma, gülme, a��r kald�rma, ko�ma veya z�plama gibi kar�n içi bas�nc�n artt�� durumlarda idrar kaç�r�lmas�d�r. Kad�nlarda en s�k görülen idrar kaç�rma türüdür. Pelvik taban kaslar�n�n zay�flamas� ve üretra deste�inin bozulmas� temel nedenler aras�ndad�r.

2. S�k��ma Tipi �drar Kaç�rma (Urge �nkontinans)

Ani ve kuvvetli idrar yapma ihtiyac�n�n ard�ndan tuvalete yeti�emeden idrar kaç�r�lmas�d�r. Mesane kas�n�n (detrusor) a��r� aktif çal��mas�na ba�l� olarak geli�ir. "A��r� aktif mesane" olarak da bilinir.

3. Kar��k Tip �drar Kaç�rma

Hem stres hem de s�k��ma tipi idrar kaç�rma belirtilerinin bir arada görüldü�ü türdür.

4. Ta�ma Tipi �drar Kaç�rma

Mesanenin tam olarak bo�alt�lamamas� sonucu olu�an damla damla idrar kaç�rma durumudur.

5. Fonksiyonel �drar Kaç�rma

Fiziksel veya zihinsel engeller nedeniyle tuvalete zaman�nda ula��lamamas�na ba�l� olarak geli�ir.

Kad�nlarda �drar Kaç�rman�n Nedenleri

�drar kaç�rma birçok faktöre ba�l� olarak geli�ebilir. Ba�l�ca nedenler �unlard�r:

Gebelik ve do�um: Özellikle vajinal do�umlar pelvik taban kaslar�nda gerilmeye ve zay�flamaya yol açabilir.
Menopoz: Östrojen hormonundaki azalma vajinal ve üretral dokularda incelmeye neden olur.
Ya�lanma: Kas ve ba� dokular�ndaki do�al zay�flama süreci
Obezite: Fazla kilo pelvik tabana bask� uygular.
Kronik kab�zl�k: Sürekli �k�nma pelvik taban kaslar�n� zay�flat�r.
Kronik öksürük: Sigara, ast�m veya KOAH gibi durumlar
Pelvik cerrahi öyküsü: Rahim al�nmas� (histerektomi) gibi ameliyatlar
Nörolojik hastal�klar: Multipl skleroz, Parkinson, omurilik yaralanmalar�
Üriner sistem enfeksiyonlar�
Baz� ilaçlar: Diüretikler, sakinle�tiriciler vb.
Genetik yatk�nl�k

�drar Kaç�rmada Tan� Nas�l Konulur?

Tedavi yönteminin do�ru belirlenmesi için ayr�nt�l� bir tan� süreci gerekmektedir. Tan�da kullan�lan ba�l�ca yöntemler �unlard�r:

Ayr�nt�l� hasta öyküsü: �ikâyetlerin türü, s�kl�� ve tetikleyici durumlar
Fizik muayene ve jinekolojik muayene
�drar tahlili ve kültürü
��eme günlü�ü tutulmas�
Stres testi (öksürük testi)
Ürodinami: Mesane ve üretran�n i�levinin de�erlendirilmesi
Ultrasonografi
Sistoskopi: Gerekli olgularda mesanenin endoskopik incelemesi
PAD testi: Kaç�r�lan idrar miktar�n�n ölçülmesi

Do�ru tan�, idrar kaç�rman�n türünü ve uygun tedavi yöntemini belirlemede büyük önem ta��maktad�r.

Kad�nlarda �drar Kaç�rma Tedavisi

�drar kaç�rma tedavisinde izlenecek yol; �ikâyetin türüne, �iddetine, hastan�n ya��na, genel sa�l�k durumuna ve beklentilerine göre ki�iselle�tirilir. Günümüzde uygulanan ba�l�ca tedavi yakla��mlar� �u �ekilde s�n�fland�r�labilir:

1. Ya�am Tarz� De�i�iklikleri

Hafif düzeydeki �ikâyetlerde ilk basamak tedavi olarak önerilir:

Kilo kontrolünün sa�lanmas�
Sigara ve alkolün b�rak�lmas�
Kafein ve gazl� içecek tüketiminin azalt�lmas�
Kab�zl��n önlenmesi ve lifli g�dalarla dengeli beslenme
S�v� al�m�n�n düzenlenmesi
Gece geç saatlerde s�v� tüketiminin s�n�rland�r�lmas�

2. Pelvik Taban Egzersizleri (Kegel Egzersizleri)

Pelvik taban kaslar�n� güçlendirmeye yönelik egzersizlerdir. Özellikle stres tipi idrar kaç�rmada faydal� olabilmektedir. Düzenli ve do�ru �ekilde uygulanmas� önem ta��r.

3. Mesane E�itimi

�drara ç�kma aral�klar�n�n kademeli olarak uzat�lmas� temeline dayanan davran��sal bir tedavi yöntemidir. S�k��ma tipi idrar kaç�rmada etkili olabilir.

4. �laç Tedavisi

Özellikle a��r� aktif mesane ve s�k��ma tipi idrar kaç�rmada hekim taraf�ndan uygun görülen ilaçlar kullan�labilir. �laç tedavisi ki�iye göre düzenlenir.

5. Lazerle �drar Kaç�rma Tedavisi

Son y�llarda kad�nlarda stres tipi idrar kaç�rma ve hafif-orta düzeydeki �ikâyetlerde tercih edilen, ameliyats�z bir tedavi yöntemidir.

6. Cerrahi Tedavi (�drar Kaç�rma Ameliyat�)

�leri düzey stres tipi idrar kaç�rmada ve di�er tedavi yöntemlerine yan�t al�namayan olgularda uygulanan cerrahi yöntemlerdir.

A�a��da lazer ve cerrahi tedavi yöntemleri ayr�nt�l� olarak ele al�nmaktad�r.

Lazerle �drar Kaç�rma Tedavisi

Lazerle idrar kaç�rma tedavisi, özel olarak tasarlanm�� lazer cihazlar� kullan�larak vajinal dokular�n ve pelvik taban yap�lar�n�n uyar�lmas�n� sa�layan, ameliyats�z (non-invaziv) bir tedavi yöntemidir. Bu yöntem genellikle stres tipi idrar kaç�rma ve hafif-orta düzey �ikâyetlerin tedavisinde tercih edilmektedir.

Lazer Tedavisi Nas�l Uygulan�r?

Lazerle idrar kaç�rma tedavisinde en s�k kullan�lan sistem Er:YAG lazer ve CO2 fraksiyonel lazer teknolojileridir. ��lem �u �ekilde gerçekle�tirilir:

Hasta jinekolojik muayene pozisyonuna al�n�r.
Özel lazer ba�l�� vajinaya yerle�tirilir.
Lazer enerjisi, vajina duvar�ndaki kollajen üretimini uyaracak �ekilde kontrollü olarak verilir.
��lem, kesi ve diki� gerektirmeyen bir uygulamad�r.
Seans süresi genellikle 15–30 dakika aras�nda de�i�mektedir.
Önerilen tedavi protokolü, genellikle 3–4 hafta arayla uygulanan 2-3 seanstan olu�ur.

Lazer Tedavisinin Etki Mekanizmas�

Lazer enerjisi, vajina duvar�nda �s� etkisi olu�turarak kollajen liflerinin yeniden yap�lanmas�n� (kollajen remodelling) destekler. Bu süreç sonucunda:

Vajinal dokunun gerginli�i artabilir
Üretra deste�i iyile�ebilir
Pelvik taban deste�i güçlenebilir
Stres tipi idrar kaç�rma �ikâyetlerinde azalma görülebilir

Lazerle Tedavinin Olas� Avantajlar�

Ameliyats�z (non-cerrahi) bir yöntemdir
Anestezi gerektirmez (yaln�zca seansa göre lokal anestezi uygulanabilir)
Kesi ve diki� yoktur
Hastanede yat�� gerektirmez
��lem sonras� günlük ya�ama h�zl� dönü� mümkündür
Vajinal kuruluk gibi menopoz semptomlar�na da olumlu etkileri olabilir

Lazer Tedavisi Kimlere Uygulanabilir?

Hafif ve orta düzey stres tipi idrar kaç�rma �ikâyeti olan kad�nlar
Ameliyat olmak istemeyen hastalar
Cerrahi için uygun olmayan ancak tedavi gereken olgular
Menopoz dönemine ba�l� �ikâyetleri olan kad�nlar

Ancak ileri düzey idrar kaç�rma veya ciddi pelvik taban gev�ekli�i olan olgularda lazer tedavisinin beklenen etkisi s�n�rl� kalabilir. Bu durumda cerrahi tedavi gündeme gelir.

Lazer Tedavisinin S�n�rlamalar�

Her hastada ayn� düzeyde sonuç al�nmayabilir
�leri düzey idrar kaç�rmada yetersiz kalabilir
Etkisinin kal�c�l�� bireysel farkl�l�k gösterebilir
Zamanla tekrarlayan seanslar gerekebilir

Cerrahi Tedavi (�drar Kaç�rma Ameliyat�)

Konservatif tedavilere ve lazer gibi non-invaziv yöntemlere yan�t al�namayan ya da ileri düzey stres tipi idrar kaç�rma bulunan olgularda cerrahi tedavi uygulanmaktad�r. Günümüzde alt�n standart olarak kabul edilen cerrahi yöntem mid-üretral sling ameliyatlar�d�r.

TOT ve TVT Ameliyatlar�

TOT (Trans-Obturator Tape) ve TVT (Tension-free Vaginal Tape), mid-üretral sling tekni�inin en yayg�n uygulanan iki yöntemidir. Her iki yöntemde de üretran�n alt�na özel bir sentetik ask� (sling) yerle�tirilerek üretra desteklenir.

TOT Ameliyat�

Ask� materyali kas�k bölgesinden geçirilerek üretran�n alt�na yerle�tirilir. Genellikle kas�k bölgesinde küçük kesiler kullan�l�r.

TVT Ameliyat�

Ask� materyali kar�n alt bölgesinden geçirilerek üretran�n alt�na yerle�tirilir. Alt kar�n bölgesinde küçük kesiler aç�l�r.

Her iki yöntem de hekim taraf�ndan hastan�n durumuna göre tercih edilmektedir.

�drar Kaç�rma Ameliyat� Nas�l Yap�l�r?

Cerrahi tedavi a�a��daki a�amalardan olu�maktad�r:

��lem genel veya spinal anestezi alt�nda gerçekle�tirilir.
Vajina içinde üretran�n alt�na küçük bir kesi yap�l�r.
Kas�k bölgesi veya alt kar�n bölgesine iki küçük kesi daha aç�l�r.
Özel bir ask� (sling) materyali üretra alt�na yerle�tirilir.
Sling, üretran�n do�al aç�s�n� ve deste�ini sa�layacak �ekilde konumland�r�l�r.
Kesiler uygun �ekilde kapat�l�r.
��lem genellikle 30–45 dakika sürmektedir.

Cerrahi Tedavinin Avantajlar�

Yüksek ba�ar� oranlar�na sahip etkili bir yöntemdir
�leri düzey stres tipi idrar kaç�rmada etkin sonuç verebilir
Uzun vadeli etkiler sa�layabilir
Minimal invaziv bir cerrahi tekniktir
Hastanede kal�� süresi genellikle k�sad�r (1 gün veya gün içi)
Günlük ya�ama dönü� süresi görece k�sad�r

Di�er Cerrahi Yöntemler

Burch Kolposüspansiyon: Özellikle aç�k veya laparoskopik uygulanan, üretran�n ask�ya al�nd�� klasik bir yöntemdir.
Sakrokolpopeksi: Pelvik organ sarkmas� ile birlikte idrar kaç�rmas� olan hastalarda uygulanan ameliyat
B*t*ks uygulamas�: S�k��ma tipi idrar kaç�rmada mesane kas�na enjeksiyonu
Sakral sinir stimülasyonu: Dirençli olgularda uygulanan ileri tedavi yöntemi

Yöntem seçimi; hastan�n durumu, �ikâyetin türü ve hekimin de�erlendirmesine göre belirlenir.

Ameliyat Sonras� �yile�me Süreci

�drar kaç�rma ameliyat� sonras�nda dikkat edilmesi önerilen genel konular �unlard�r:

Hekimin önerdi�i ilaçlar�n düzenli kullan�lmas�
�lk birkaç hafta a��r kald�rmaktan kaç�n�lmas�
Yo�un fiziksel aktiviteden k�sa süreli uzak durulmas�
Kab�zl��n önlenmesi
Hekim taraf�ndan izin verilen döneme kadar cinsel ili�kiden kaç�n�lmas�
Kontrol muayenelerine düzenli gidilmesi
Kesi bölgelerinin temiz ve kuru tutulmas�

�yile�me süresi ki�iden ki�iye farkl�l�k göstermekle birlikte, ço�u hasta k�sa süre içinde günlük ya�am�na dönebilmektedir.

Lazer ve Cerrahi Tedavi Aras�ndaki Farklar

Hangi yöntemin tercih edilece�i, hastan�n bireysel durumuna göre belirlenir. Genel farkl�l�klar �u �ekilde özetlenebilir:

Lazer tedavisi, hafif ve orta düzey �ikâyetlerde, ameliyats�z bir seçenek olarak tercih edilebilir.
Cerrahi tedavi, ileri düzey idrar kaç�rmada ve konservatif yöntemlere yan�t al�namayan olgularda uygulan�r.
Lazer tedavisi hastanede yat�� gerektirmezken, cerrahi tedavi genellikle k�sa süreli hastanede kal�� gerektirir.
Cerrahi tedavi daha uzun vadeli sonuçlar verirken, lazer tedavisinin etkisi zaman içinde tekrarlanan seanslarla desteklenebilir.
Her iki yöntemin de uygun hasta grubunda etkin sonuçlar verme potansiyeli bulunmaktad�r.

Tedavi seçimi; hastan�n beklentileri, �ikâyetin �iddeti, ya�, genel sa�l�k durumu ve hekimin de�erlendirmesine göre yap�l�r.

Kad�nlarda �drar Kaç�rma Tedavisi Hakk�nda S�kça Sorulan Sorular

�drar kaç�rma tedavi edilmezse ne olur?

Tedavi edilmeyen idrar kaç�rma; ya�am kalitesini dü�ürebilir, cilt problemlerine yol açabilir, sosyal ya�am� ve psikolojik durumu olumsuz etkileyebilir. Erken tan� ve tedavi önem ta��maktad�r.

Lazerle idrar kaç�rma tedavisi a�r�l� m�d�r?

Lazer uygulamas� genellikle a�r�s�z bir i�lemdir. Hafif s�cakl�k veya kar�ncalanma hissi d��nda belirgin rahats�zl�k vermez. �htiyaç duyuldu�unda lokal anestezi uygulanabilir.

Kaç seans lazer tedavisi gereklidir?

Lazer tedavisi genellikle 3–4 hafta arayla uygulanan 2-3 seanstan olu�ur. Seans say�s� ki�iye ve �ikâyetin düzeyine göre de�i�ebilir.

�drar kaç�rma ameliyat� sonras� yeniden idrar kaç�rma olur mu?

Cerrahi tedavinin ba�ar� oran� yüksek olmakla birlikte, bireysel özelliklere ba�l� olarak zaman içinde �ikâyetlerde tekrar görülme olas�l�� bulunmaktad�r. Düzenli takip önem ta��r.

�drar kaç�rma ameliyat� sonras� ne zaman i�e dönebilirim?

��e dönü� süresi; yap�lan i�in niteli�ine, hastan�n genel durumuna ve hekimin önerilerine göre belirlenir. Ço�u hasta k�sa süre içinde günlük aktivitelerine dönebilmektedir.

Lazer tedavisi her kad�na uygulanabilir mi?

Hay�r. Aktif enfeksiyon, baz� cilt hastal�klar�, gebelik gibi durumlarda lazer tedavisi uygun olmayabilir. Hekim de�erlendirmesi gereklidir.

Kegel egzersizleri gerçekten i�e yar�yor mu?

Düzenli ve do�ru �ekilde yap�ld��nda pelvik taban kaslar�n� güçlendirerek hafif düzey stres tipi idrar kaç�rmada olumlu katk� sa�layabilir. Ancak ileri düzey olgularda tek ba��na yeterli olmayabilir.

�drar kaç�rma ameliyat� sonras� cinsel ya�am etkilenir mi?

Ameliyat sonras� iyile�me sürecinin tamamlanmas�n�n ard�ndan cinsel ya�am genellikle olumsuz etkilenmez. Baz� hastalarda �ikâyetlerin azalmas�yla birlikte cinsel ya�amda iyile�me görülebilir.

Hangi tedavi yöntemi daha iyidir: lazer mi, ameliyat m�?

�ki yöntem farkl� hasta gruplar�na yöneliktir. Hafif-orta düzey �ikâyetlerde lazer tedavisi de�erlendirilebilirken, ileri düzey olgularda cerrahi tedavi daha uygun olabilir. Karar, ayr�nt�l� de�erlendirme sonras�nda hekim taraf�ndan verilir.

�drar kaç�rma �ikâyeti için hangi doktora gidilmelidir?

�drar kaç�rma; kad�n hastal�klar� ve do�um (jinekoloji) ile üroloji bölümlerinin ilgi alan�na girmektedir. �ikâyetlerin türüne göre ilgili hekime ba�vurulabilir.

�drar kaç�rma ameliyat� ne kadar sürer?

Mid-üretral sling ameliyatlar� (TOT/TVT) genellikle 30–45 dakika içinde tamamlanmaktad�r.

Gebelik sonras� idrar kaç�rma geçer mi?

Do�um sonras� dönemde görülen idrar kaç�rma bir k�s�m kad�nda kendili�inden düzelebilir. Pelvik taban egzersizleri bu süreçte destekleyici olabilir. �ikâyetlerin uzun sürmesi durumunda hekime ba�vurulmal�d�r.

bilgi@100yilhastanesi.com.tr

0312 284 54 00

Muhsin Yaz�c�o�lu Caddesi No:54 Balgat �ankaya / Ankara

Kad�nlarda �drar Ka��rma Tedavisi: Cerrahiler ve Lazer ile Tedaviler

Kad�nlarda �drar Ka��rma Tedavisi: Cerrahiler ve Lazer ile Tedaviler

Bu Habere Yorum Yap

�al��ma Saatleri