Op.Dr. Baran Altunakar yazdý

Kapalý Miyom Ameliyatý (Laparoskopik Miyomektomi): Rahim Alýnmadan Miyom Tedavisi

Miyomlar, üreme çaðýndaki kadýnlarda en sýk karþýlaþýlan iyi huylu rahim tümörleri arasýnda yer almaktadýr. Her kadýnda belirti vermese de bazý olgularda ciddi yaþam kalitesi sorunlarýna yol açabilmektedir. Günümüz jinekolojik cerrahisinde, rahim alýnmadan yalnýzca miyomlarýn çýkarýlmasýný saðlayan kapalý miyom ameliyatý (laparoskopik miyomektomi), doðurganlýðýný korumak isteyen ve minimal invaziv cerrahiden yararlanmak isteyen kadýnlar için tercih edilen yöntemler arasýnda yer almaktadýr. Bu yazýda kapalý miyom ameliyatýnýn ne olduðu, kimlere uygulanabileceði, nasýl gerçekleþtirildiði ve iyileþme süreci hakkýnda bilgilendirme amaçlý bilgilere yer verilmektedir.

Miyom Nedir?

Miyom (leiomyoma), rahmin (uterus) kas tabakasýndan köken alan iyi huylu bir tümördür. Kanserleþme olasýlýðý oldukça düþük olan bu kitleler, üreme çaðýndaki kadýnlarda sýk görülmektedir. Miyomlarýn oluþumunda östrojen ve progesteron hormonlarýnýn rolü büyüktür; bu nedenle menopoz sonrasý dönemde genellikle küçülme eðilimi göstermektedir.

Miyomlar; boyut, sayý ve yerleþim yerlerine göre farklý þikâyetlere neden olabilmektedir. Küçük ve tek bir miyom belirti vermezken, birden fazla ya da büyük boyutlu miyomlar günlük yaþamý etkileyen yakýnmalara yol açabilir.

Miyom Türleri

Miyomlar, rahim içindeki yerleþim yerlerine göre üç ana gruba ayrýlmaktadýr:

• Submüköz miyomlar: Rahim iç zarýnýn (endometrium) altýna yerleþen ve rahim boþluðuna doðru büyüyen miyomlardýr. Adet kanamalarýnda artýþ ve kýsýrlýk gibi sorunlara yol açabilir.
• Ýntramural miyomlar: Rahim kas duvarýnýn içinde yerleþen miyomlardýr. En sýk karþýlaþýlan tiptir.
• Subseröz miyomlar: Rahmin dýþ yüzeyinde geliþen miyomlardýr. Büyüdüklerinde çevre organlara baský yapabilir.

Bunlarýn dýþýnda rahim baðlarýna ya da saplý þekilde geliþen miyom tipleri de bulunmaktadýr.

Miyom Belirtileri Nelerdir?

Miyomlar çoðu zaman sessiz seyrederek rutin muayenelerde tesadüfen saptanabilir. Ancak belirti gösteren olgularda aþaðýdaki þikâyetler görülebilir:

• Uzun süren ve yoðun adet kanamalarý
• Adet dönemleri arasýnda görülen kanamalar
• Kasýk ve bel bölgesinde basýnç hissi veya aðrý
• Sýk idrara çýkma ihtiyacý
• Kabýzlýk
• Cinsel iliþki sýrasýnda rahatsýzlýk
• Karýnda þiþlik ve dolgunluk hissi
• Gebe kalmada güçlük
• Tekrarlayan gebelik kayýplarý
• Kansýzlýk (anemi) ve halsizlik

Bu þikâyetlerden bir veya birkaçýnýn bulunmasý durumunda bir kadýn hastalýklarý ve doðum uzmanýna baþvurulmasý önerilmektedir.

Kapalý Miyom Ameliyatý (Laparoskopik Miyomektomi) Nedir?

Laparoskopik miyomektomi, halk arasýnda kapalý miyom ameliyatý olarak bilinen, rahim alýnmadan yalnýzca miyomlarýn çýkarýlmasýna olanak tanýyan minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Bu iþlemde karýn bölgesine açýlan küçük kesilerden (yaklaþýk 0,5–1 cm) kamera (laparoskop) ve ince cerrahi aletler yerleþtirilir. Kameradan yüksek çözünürlüklü monitöre aktarýlan görüntü eþliðinde cerrah, miyomu rahim dokusundan ayýrarak çýkarýr; ardýndan rahim dokusu laparoskopik dikiþ teknikleriyle onarýlýr.

Açýk cerrahiden temel farký, karýn bölgesinde büyük bir kesi yapýlmamasýdýr. Bu özellik, ameliyatýn minimal invaziv olarak adlandýrýlmasýnýn baþlýca nedenidir.

Kapalý Miyom Ameliyatý Kimlere Uygulanabilir?

Laparoskopik miyomektomi kararý; miyomun boyutu, sayýsý, yerleþim yeri, hastanýn yaþý, genel saðlýk durumu ve doðurganlýk beklentisi gibi birçok faktör bir arada deðerlendirilerek verilmektedir. Genel olarak aþaðýdaki durumlarda deðerlendirilebilir:

• Doðurganlýðýný korumak isteyen kadýnlar
• Rahmin alýnmasýný tercih etmeyen hastalar
• Miyoma baðlý belirgin þikâyetleri bulunan kadýnlar
• Miyom boyutu, sayýsý ve yerleþimi laparoskopik giriþime uygun olanlar
• Açýk cerrahiye göre daha kýsa iyileþme süresi beklenen olgular

Her hastanýn durumu farklýdýr. Ameliyat yöntemi seçiminde bireysel deðerlendirme esastýr. Bazý olgularda açýk cerrahi (abdominal miyomektomi) ya da histeroskopik yöntem daha uygun bulunabilir.

Miyom Tanýsý Nasýl Konulur?

Miyomlarýn tanýsýnda çeþitli tetkiklerden yararlanýlmaktadýr:

• Jinekolojik muayene: Ýlk deðerlendirmede rahim büyüklüðü ve þekli hakkýnda bilgi saðlar.
• Ultrasonografi: Miyomlarýn varlýðýný, sayýsýný, boyutunu ve yerleþimini belirlemede en sýk kullanýlan görüntüleme yöntemidir. Vajinal ve karýn üstü olmak üzere iki þekilde yapýlabilir.
• Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Büyük veya çok sayýda miyom bulunan olgularda, ayrýntýlý deðerlendirme amacýyla kullanýlabilir.
• Histeroskopi: Rahim iç boþluðunun incelenmesini saðlayan yöntemdir. Submüköz miyomlarýn deðerlendirilmesinde tercih edilir.
• Laboratuvar tetkikleri: Anemi ve hormonal durumun deðerlendirilmesi amacýyla istenebilir.

Ameliyat Öncesi Hazýrlýk

Kapalý miyom ameliyatý öncesinde ayrýntýlý bir hazýrlýk süreci uygulanýr. Bu süreçte;

• Kapsamlý jinekolojik muayene yapýlýr
• Ultrasonografi ve gerekli görüntüleme tetkikleri tamamlanýr
• Kan tahlilleri yapýlýr
• Anestezi deðerlendirmesi gerçekleþtirilir
• Kullanýlan ilaçlar gözden geçirilir ve gerekirse düzenlenir
• Sigara kullanan hastalarýn ameliyat öncesinde sigarayý býrakmalarý önerilebilir

Bazý olgularda hekim, ameliyat öncesi dönemde miyomun boyutunu küçültmeye yönelik ilaç tedavisi uygun görebilir. Bu karar tamamen bireysel deðerlendirmeye dayanýr.

Laparoskopik Miyomektomi Nasýl Yapýlýr?

Kapalý miyom ameliyatý genel anestezi altýnda gerçekleþtirilir. Ýþlem genel olarak þu aþamalardan oluþmaktadýr:

1. Hasta ameliyat masasýna uygun pozisyonda yerleþtirilir ve genel anestezi uygulanýr.
2. Göbek bölgesi ve karýn alt kýsmýna 3-4 adet küçük kesi açýlýr.
3. Karýn boþluðuna karbondioksit gazý verilerek çalýþma alaný oluþturulur.
4. Kesilerden kamera ve cerrahi aletler yerleþtirilir.
5. Yüksek çözünürlüklü monitörde aktarýlan görüntü eþliðinde miyom belirlenir.
6. Rahim dokusu üzerinde uygun bir kesi yapýlarak miyom çýkarýlýr.
7. Rahim dokusu laparoskopik dikiþ tekniði ile katmanlý olarak onarýlýr.
8. Çýkarýlan miyom, morselatör adý verilen özel cihazla parçalanarak küçük kesilerden dýþarý alýnýr.
9. Karýn içindeki gaz boþaltýlýr ve kesiler kapatýlýr.

Ýþlem süresi, miyomun büyüklüðüne, sayýsýna ve yerleþim yerine göre deðiþiklik göstermektedir.

Kapalý Miyom Ameliyatýnýn Olasý Avantajlarý

Laparoskopik miyomektomi, açýk cerrahiye kýyasla bazý olasý avantajlar sunabilmektedir:

• Karýn bölgesinde küçük kesilerle uygulanmasý
• Ameliyat sonrasý aðrýnýn genellikle daha az hissedilmesi
• Hastanede kalýþ süresinin kýsalma ihtimali
• Günlük yaþama dönüþün daha hýzlý olabilmesi
• Daha sýnýrlý iz oluþumu
• Karýn içi yapýþýklýk riskinin azalmasý
• Enfeksiyon riskinin daha düþük olma ihtimali

Bu avantajlar her hastada ayný þekilde gerçekleþmeyebilir; sonuçlar kiþisel özelliklere göre farklýlýk göstermektedir.

Ameliyat Sonrasý Ýyileþme Süreci

Kapalý miyom ameliyatýnýn ardýndan hasta, belirli bir süre hastanede gözlem altýnda tutulur. Hastanede kalýþ süresi genellikle açýk cerrahiye kýyasla daha kýsa olmakla birlikte; ameliyatýn kapsamý, miyomun özellikleri ve hastanýn genel durumu bu süreyi etkiler.

Ýyileþme sürecinde dikkat edilmesi önerilen genel konular þunlardýr:

• Hekim tarafýndan önerilen ilaçlarýn düzenli kullanýlmasý
• Ýlk dönemde aðýr kaldýrmaktan ve yorucu fiziksel aktivitelerden kaçýnýlmasý
• Kontrol muayenelerine zamanýnda gidilmesi
• Hekim tarafýndan izin verilen döneme kadar cinsel iliþkiden uzak durulmasý
• Dengeli beslenme ve yeterli sývý alýmýna özen gösterilmesi
• Kesi bölgelerinin temiz ve kuru tutulmasý
• Ateþ, anormal kanama, þiddetli aðrý gibi durumlarda hekime baþvurulmasý

Günlük yaþama dönüþ süresi kiþiden kiþiye deðiþmekle birlikte, hekimin yönlendirmesi esastýr.

Kapalý Miyom Ameliyatýndan Sonra Gebelik

Rahim alýnmadan yapýlan miyomektomi, doðurganlýðýn korunmasýný hedefleyen bir yöntemdir. Ameliyat sonrasý gebelik planý; miyomun yerleþimi, rahim üzerinde yapýlan dikiþin iyileþme süreci ve hastanýn bireysel özelliklerine göre hekim tarafýndan deðerlendirilir. Rahim dokusunun yeterli þekilde iyileþebilmesi için belirli bir sürenin geçmesi genellikle önerilmektedir. Doðum þeklinin belirlenmesinde de hekimin deðerlendirmesi önem taþýr.

Miyom Ameliyatý Sonrasý Miyom Tekrar Oluþur mu?

Miyomektomi, mevcut miyomlarýn çýkarýlmasýný saðlayan bir iþlemdir; ancak yeni miyomlarýn oluþumunu tamamen engellemez. Hormonal etkenler ve bireysel yatkýnlýða baðlý olarak ameliyat sonrasý dönemde yeni miyomlar geliþebilir. Bu nedenle düzenli jinekolojik takip büyük önem taþýmaktadýr.

Kapalý Miyom Ameliyatý Hakkýnda Sýkça Sorulan Sorular

Kapalý miyom ameliyatý kaç saat sürer?

Ameliyat süresi; miyomun büyüklüðüne, sayýsýna ve yerleþimine göre deðiþiklik gösterir. Kesin süre, hekim tarafýndan ameliyat öncesi deðerlendirme sonrasýnda paylaþýlabilir.

Laparoskopik miyomektomi sonrasý ne zaman iþe dönebilirim?

Ýyileþme süresi kiþiden kiþiye farklýlýk göstermektedir. Ýþe dönüþ zamaný; yapýlan iþin niteliðine, hastanýn genel durumuna ve hekimin önerilerine göre belirlenir.

Her miyom ameliyat edilmeli mi?

Hayýr. Belirti vermeyen ve küçük boyutlu miyomlar düzenli takiple izlenebilir. Ameliyat kararý; belirtilerin varlýðý, miyomun boyutu, büyüme hýzý ve hastanýn beklentileri deðerlendirilerek verilir.

Kapalý miyom ameliyatý her boyuttaki miyoma uygulanabilir mi?

Çok büyük boyutlu veya sayýca fazla miyom bulunan olgularda laparoskopik yöntem uygun olmayabilir. Bu durumlarda açýk cerrahi gerekli olabilir. Karar, hekim tarafýndan bireysel olarak verilir.

Miyom ameliyatý sonrasý adet düzensizliði olur mu?

Ameliyat sonrasý geçici adet düzensizlikleri görülebilir. Bu durum genellikle zaman içinde düzelmektedir. Uzun süren düzensizliklerde hekime baþvurulmalýdýr.

Rahim alýnmadan miyom ameliyatý sonrasý hamile kalýnabilir mi?

Miyomektomi, doðurganlýðý korumayý amaçlayan bir iþlemdir. Ameliyat sonrasý gebelik planlamasý için hekim tarafýndan belirlenen iyileþme süresinin beklenmesi önerilmektedir.

Laparoskopik miyomektomi aðrýlý bir iþlem midir?

Ýþlem genel anestezi altýnda gerçekleþtirildiði için hasta ameliyat sýrasýnda aðrý hissetmez. Ameliyat sonrasý hafif aðrý hissedilebilir; bu durum hekim tarafýndan önerilen ilaçlarla yönetilebilir.

Miyom ameliyatý sonrasý cinsel iliþkiye ne zaman baþlanabilir?

Cinsel iliþkiye baþlama zamaný hekim tarafýndan belirlenir. Ýyileþme süresi göz önünde bulundurularak belirli bir bekleme süresi önerilmektedir.

Miyomlar kansere dönüþür mü?

Miyomlarýn kanserleþme olasýlýðý oldukça düþüktür. Ancak hýzlý büyüyen veya menopoz sonrasý dönemde ortaya çýkan miyomlar dikkatle deðerlendirilmelidir.

Ameliyat sonrasý karýnda iz kalýr mý?

Kapalý yöntemde açýlan kesiler küçük olduðundan, iz oluþumu açýk cerrahiye kýyasla genellikle daha sýnýrlýdýr. Ancak iz iyileþmesi kiþisel cilt özelliklerine göre farklýlýk göstermektedir.